[JUSTIFY]باقي ماندن لايه*هاي جنيني (بعد از تولد گوساله) در گاو (بويژه گاوهاي شيري) در مقايسه با ديگر حيوانات به دفعات بيشتري ديده مي*شود. بطور معمول جفت گاو در يك محدوده زماني 12 ساعته پس از زايمان بايد از بدن گاو خارج گردد. اگر قسمتي از جفت بعد از تولد به مدت طولاني*تري باقي بماند يك مورد پاتولوژيكي و غير نرمال در نظر گرفته مي*شود. باقي*ماندن قسمتي از جفت بيشتر معمول بوده و بخش درگير، پلاسنتوم نزديك تخمدانهاي شاخ آبستني مي*باشد. فراواني جفت*ماندگي در گله*هاي گاو در شرايط عادي 10-7 درصد مي*باشد. زايمان غير طبيعي (مانند دوقلوزايي، سخت زايي، سزارين، سقط جنين و گوساله*زايي پيش از موعد) بروز جفت*ماندگي را افزايش مي*دهد. در گله*هايي كه آلوده به باسيلوز، لپتوزپيروز، ويبروز، ليستروز و ساير موجودات آلوده كننده هستند جفت*ماندگي ممكن است به ميزان 50% و يا بيشتر در گله روي دهد.
استفاده از هورمونهاي گليكوكورتيكوئيد براي زايمان زودرس و زمانبندي شده باعث بروز حدود 67% جفت*ماندگي مي*گردد. گاوهايي كه داراي سابقه جفت*ماندگي هستند در زايمانهاي بعدي هم احتمال بيشتري براي ابتلا به جفت*ماندگي دارند. در گله*هايي با مشكلات مديريتي، مشكلات تغذيه*اي، بيماريهاي متابوليكي و ورم پستان حاد شيوع جفت*ماندگي ممكن است بطور غير طبيعي بالا باشد.
..
علل جفت*ماندگي:
بسياري از عوامل مستقيم و غير مستقيم به عنوان علتهاي موثر براي جفت*ماندگي در نظر گرفته مي*شود. جفت*ماندگيهاي مكرر بعنوان يك علامت كلينيكي براي بيماريها و شرايط غير نرمال رايج در گله در نظر گرفته شود. در طول دوران آبستني گاو پلاسنتوم (شكل 1) رابط بين لايه مادري و لايه* جنيني مي*باشد و در طول اين دوره در حدود 100 پلاسنتوم در رحم گاو موجود مي*باشد. هنگامي كه زايمان شروع مي*شود و انقباضات رحمي آغاز مي*گردد جريان خون به قسمتهاي مادري و جنيني پلاسنتوم كاهش مي*يابد. با كشيده شدن رگهاي خوني كوچك، فشار مويرگي كاهش يافته و جدا شدن لايه*هاي جنيني اتفاق مي*افتد و انقباضات رحمي بعد از زايمان جداسازي و خروج لايه*ها را كامل مي*كند.
هر گونه فرايندي كه باعث فشار مداوم بر لايه*هاي مادري و جنيني (زخم شدن، ورم و يا آلودگي) شود معمولاً باعث باقي ماندن لايه*ها مي*گردد. ناتواني رحم براي ايجاد انقباض در برخي موارد مانند گاوهاي مبتلا به تب شير ممكن است موجب باقي ماندن جفت شود حتي اگر لايه*هاي جنيني بطور كامل جدا شده باشد. بسته شدن سريع شاخ رحمي غير آبستن و يا دهانه رحم ممكن است لايه*ها آزاد شده را به دام بياندازد (بويژه در لايه*هاي جنيني كه بطور استثنايي بزرگ شده باشند). پيچيده شدن لايه*هاي جنيني در اطراف لايه مادري بطور فيزيكي مي*تواند جفت را به دام بياندازد و در كل بايد گفت عوامل غير مستقيم جفت*ماندگي بشدت متفاوت بوده و مي*توانند در سه گروه گسترده زير گروه*بندي شوند:[/JUSTIFY][JUSTIFY]..
1- استرسهاي مداوم و كمبودهاي تغذيه*اي و يا عدم تعادل جيره (مشكلات مديريتي)
2- آبستنيهاي كوتاه*مدت و طولاني*مدت
3- عوامل گوناگوني همچون بزرگي جنين، سخت*زايي، زخم، تغييرات فصلي و ... [/JUSTIFY][JUSTIFY]..[/JUSTIFY][JUSTIFY]
[center:14f39276da][/center:14f39276da]
[center:14f39276da]پلاسنتوم يك گاو آبستن كه نشاندهنده ارتباط بين جنين و مادر مي*باشد [/center:14f39276da]
[/JUSTIFY][JUSTIFY]
..
درمان جفت*ماندگي:
هدف اصلي تمام معالجات جفت*ماندگي، برگرداندن قسمتهاي مختلف دستگاه توليدمثلي گاو به حالت نرمال در حداقل زمان مي*باشد. جفت*ماندگيهاي جزئي ممكن است تا موقعي كه بغرنج نشود (مانند التهاب رحمي و يا فساد رحمي) لازم به توجه نباشد. هنگامي كه مشكلات شروع شد گاو مبتلا به افزايش دماي بدن، عدم مصرف خوراك و كاهش توليد شير شده و از واژن مواد متعفن خارج مي گردد. اين حيوانات بايد مورد بازرسي قرار گرفته و به روش سيستماتيك با آنتي*بيوتيك (احتمالاً با تزريق وريدي و مايع دكستروز) و يا به روش موضعي داخل رحمي توسط دامپزشك و يا زير نظر مستقيم دامپزشك درمان گردند.
بطور كلي دو روش براي مديريت جفت*ماندگي هنگامي كه هيچ گونه امكانات متمركز موجود نباشد وجود دارد كه برطرف نمودن دستي جفت ماندگي و جداشدن طبيعي است. روش دستي يك روش عمومي بوده ولي بدليل آسيب احتمالي به لايه ظريف رحم (آندومتر) نبايد استفاده گردد. به دستور دامپزشك برخي از آنتي*بيوتيكها و مواد ضدعفوني كننده ممكن است در داخل رحم قرار داده شوند. اگر لايه*هاي جنيني به علت انقباضات ضعيف رحمي آزاد نشوند بعد از زايمان ممكن است با كمي كشش خارجي و بدون صدمه زدن به رحم خارج گردند.
بر اساس مطالعات امروزي كه بر روي جفت*ماندگي صورت گرفته است بهترين روش آن است كه اجازه داده شود لايه*هاي جنيني بطور طبيعي و با اعمال و يا بدون اعمال تجويز دارويي خارج شوند. هورمونهايي مانند پروستاگلندينها، استروژنها و اكسي*توسين ممكن است براي خارج كردن مايعات و مواد زايد باقي مانده در رحم مورد استفاده قرار گيرند. پروستاگلندينها ممكن است براي درمان فساد رحم نيز مورد مصرف باشند. اگر بيرون ريختن مواد داخل رحم با استفاده از درمان هورموني موفقيت*آميز نبود معاينه و شستشو دستي با آب گرم پيشنهاد مي*گردد كه به دنبال آن بايد محلولهاي آنتي*بيوتيك مورد استفاده قرار گيرد. يك سري از تزريقات داخل رحمي معمولاً تاثير بيشتري از درمانهاي منفرد دارند كه طول دوره درمان و تعداد دفعات درمان بايد بصورت موردي توسط دامپزشك مشخص گردد. گاوهايي كه داراي جفت*ماندگي بوده و درمان نشده باشند روزهاي باز طولاني*تر، فرصتهاي آبستني كمتر و سرويس بيشتري براي هر آبستني نسبت به گاوهايي دارند كه مبتلا به جفت*ماندگي شده و توسط محلولهاي آنتي*بيوتيك درمان شده*اند. و در كل انتخاب يك آنتي*بيوتيك و يا تعداد بيشتري از آنتي*بيوتيكها بايد به دستور دامپزشك صورت گيرد. [/JUSTIFY][JUSTIFY]..
پيشگيري از جفت*ماندگي:
بايد در نظر داشت كه پيشگيري از جفت*ماندگي كليد اصلي موفقيت است ولي به دليل اينكه عوامل مستقيم و غير مستقيم بسياري در آن نقش دارند به نظر خيلي مشكل مي*باشد. حالت ايده*آل آن است كه بهداشت رعايت شده و گاو قبل و بعد از زايمان از لحاظ جسماني سالم و فعال نگهداري شوند. جيره غذايي محدود و بالانس شده در طول 8-6 هفته دوران خشكي، تحرك كافي در روز، محل زايمان تميز، بزرگ و راحت و بكار گيري روش مناسب و بهداشتي در طول زايش شانس عفونت و باقي*ماندن قسمتهاي توليدمثلي را كاهش مي*دهد. براي كاهش بروز جفت ماندگي چندين روش ممانعت كننده به شرح زير توصيه مي*گردد:
- در مناطقي كه داراي سلنيم كم و در حد آستانه است، رعايت سطح مناسب سلنيم جيره (ppm 1/0) باعث كاهش شيوع جفت*ماندگي مي*گردد و در مواردي مكمل سازي سلنيم با تزريق ممكن است استفاده گردد.
- گاوهايي كه داراي كمبود ويتامينهاي A و D هستند ميزان جفت*ماندگي بالايي دارند. اگر كمبود اين ويتامينها ادامه داشته باشد تزريق عضلاني ويتامينهاي A و D در 8-4 هفته قبل از زايمان موثر مي*باشد.
- نسبت كلسيم به فسفر در گاوهاي خشك در پيشگيري از تب شير بي*نهايت مهم است كه در مورد جفت*ماندگي هم صادق است. ثابت نگه داشتن نسبت كلسيم به فسفر در حد 5/1 به 1 تا 5/2 به 1 كاملاً ضروري است. اگر اين نسبت به بالاي 5/2 به 1 برسد ميزان تب شير و جفت*ماندگي افزايش مي يابد. براي نگهداشتن نسبت مناسب اين دو عنصر ممكن است مكمل فسفر توسط دامپزشك و يا مسئول تغذيه تجويز گردد.
..
نتيجه*گيري كلي:
اثر منفي جفت*ماندگي در باروريهاي بعدي به دليل تاخير در ترميم رحم و آندومتر كرونيك يكي از عوامل اصلي ناباروري است. برخي گاوهايي كه دچار جفت*ماندگي شده*اند به علت فساد رحمي، التهاب ديواره*هاي رحم، التهاب تخمدانها و التهاب مجاري تخمدانها و يا صدمات جدي وارد بر ديواره رحم ممكن است بطور دائمي نابارور گردند. در دامهايي كه مبتلا به جفت ماندگي مي*شوند علاوه بر از دست رفتن سود اقتصادي به علت كاهش توليد شير و تاخير در بهبود رحم، تاخير در آبستني نيز موجب ضرر مالي بسياري مي*گردد.[/JUSTIFY]