خرگوش معمولا برای گوشت و پوستش نگهداری می شود.خز خرگوش را coney می¬گویند. هم اکنون ۲۸ نژاد و۷۷ گونه شناسایی شده است

رایج ترین این نژادها خرگوش سفید نیوزلندی می باشد نژادهای رایج دیگر میتوان به خرگوش البینو خرگوش قرمز نیوزلندی .

نژاد کالیفرنیایی(به رنگ سفید و گوشهای سیاه ونژاد رکس که دارای پوست نرم وخیلی زیبا میباشداشاره کرد

می توان خرگوشها را در سه گروه تقسیم بندی کرد:

1) نسلهای اصیل که پوششی کوتاه دارند که با موهای بلندترو ضخیم¬تر پوشیده شده اند .

2) نسلهای رکس و ساتین که پوست مخملی عالی و یا پوشش اطلسی دارند

3) نسلهای فانتزی که الزاما" برای گوشت و خز نگهداری نمی¬شوند.

رنگ خرگوشهای اهلی سیاه، آبی بنفش کم رنگ، زرد کم رنگ، شکلاتی خرمایی هستند. خرگوش¬ها جز لاگومورف ها هستند.

چرخه زندگی خرگوش

در 4 ماهگی بلوغ جنسی را داریم. ماده ها سیکل واقعی ندارند و قادر است در هر زمانی آبستن شود.تخمک گذاری شرطی است).

دوره آبستنی 28-34 روز است در عدم زایمان از اکسی توسین استفاده میشود.تعداد آبستنی در یک سال تا 11 بار نیز میرسد.بهترین راه تشخیص آبستنی ملامسه شکم 10-12 روز بعد جفتگیری است.

توله ها در شب متولد میشوند. وزن هنگام تولد 30 گرم در نژاد کوچک و 70 گرم دربزرگترهاست.توله ها با چشم بسته متولد می شوند وتنها کرک دارند.

در پایان هفته اول موها رشد میکنند در پایان هفته دوم چشم ها وگوشها باز میشوند و در پایان هفته سوم کمی غذای جامد میخورند. مادر 6 وگاها 8 هفته بچه¬ها را شیر میدهد.

سیكل تولید مثل خرگوش

دوره فحلی در خرگوش خیلی روشن نیست ولی این نكته مشخص شده است كه خرگوش ماده برای چندین هفته گرایش به جفت گیری دارد

تخمك گذاری در خرگوش وابسته به ازاد شدن هورمون لوتئینی كننده می باشد وتقریبا ده ساعت پس از جفت گیری و در نتیجه تحریك ناشی از ان تخمكذاری انجام میپذیرد

این تخمك گذاری را اصطلاحا تخمك گذاری القایی می نامند .میانگین طول دوره ابستنی31 روز و تعداد نوزاد در هر زایمان بین 6-8 عدد می باشد .

سن نخستین جفت گیری در خرگوش نر 6-7 ماه و در خرگوش ماده بین8-9ماه میباشد دوره ابستنی خرگوش31 روز میباشد كه حدود 35 روز بعد از زایمان دوباره جفت گیری میكند

كه 1 روز قبل از این زمان خرگوش نر را باید وارد جایگاه ماده كرددهر خرگوش ماده 4 بار در سال زایمان میكند كه وزن بچه ها هنگام تولد 100 گرم میباشد كه فاقد مو با گوش و چشمانی بسته می باشند

كه در سن5-8هفتگی از شیر گرفته میشوند طول مدت جنسی خرگوش 3سال میباشد

طرق پرورش

پرورش خرگوش را به دو صورت سنتی و صنعتی انجام میپذیرد كه هر كدام دارای روشهای مختلفی می باشد

پرورش سنتی

پرورش سنتی به سه روش تایلندی كوزه ای قفسی تقسیم میشود

روش تایلندی

این روش نزدیك ترین روش به روش نوین می باشد در این روش حیوان را در قفس های چوبی نگهداری می شد.

عیوب روش تایلندی1 جویده شدن قفس توسط حیوان 2عدم بهداشتی بودن چوب به علت نفوذ ادرار در ان و اشایعه بیماری در سطح مزرعه.

روش كوزه ای

در این روش حیوان را در اتاقكهایی كوچك كه در هر یك از انها حدود 100 تا 150 حیوان جا میگرفت رها كرده و كوزه هایی گلی دهان گشاد در اختیار حیوان قرار داده میشد كه حیوان در ان لانه گیزینی میكرد.

عیوب روش كوزه در این روش برای جلوگیری از ورود سایر جانوران كلیه منافذ پوشانده میشد وجریان هوا وجود نداشت

ودر تابستانها به علت كمبود هوا دچار تلفات بالا میشد وبه علت نبود تهویه اشاعه بیماری تنفسی در گله میشد

روش قفسی

این روش به 2 سورت انجام میپذیرفته 1 متحرك 2 روش ثابت

در روش متحرك حیوان در قفسهایی كه دارای كف توری بوده كه دارای چرخهایی كوچك وكم ارتفاعی بوده به صورتی كه كف قفس با سطح زمین تماس داشته باشد

كه قفس را در فصول تابستان و بهار و پاییز به مزرعه برده وبر روی علفها گذاشته و حیوان از انها تغذیه كرده و در زمستانهابا علوفه تغذیه می شد .

روش ثابت نیز به این صورت میباشد كه در فضای باز محیطی محصور بزرگی ایجاد نموده و حیوان را در پرورش میدهند

عیوب این روش در روش متحرك 1 استرس زیادی به حیوان وارد میشود و علفها زیر پای حیوان با ادرار حیوان الوده شده و باعث ایجاد بیماری شده

و دیگر اشكال ان در صورت وجود بچه در لانه ماده خرگوش اجازه ورود به دیگران را نمیداد و حیوان در زیر نور مستقیم افتاب و دیگر شرایط جوی باعث به وجود امدن مشكلات برای حیوان .

در نهایت تلف شدن ان میشود

روشهای صنعتی

این روش نیز به دو نوع سیستم باز و بسته تقسیم بندی میشود

سیستم باز این سیستم بیشتر در مناطقی كه دارای اب و هوای معتدلی میباشد صورت مگیرد در این روش 3 ردیف قفس در روی هم قرار میگیرن كه دارای كفهای مشبكی برای خروج كود حیوان می باشد

زیر هر قفسبه وسیله صفحه با شیب 45 درجه ای به پشت قفس زیرین اتصال پیدامیكند.بهتر است قفسسها را در جایی قرار داد كه كه دور از باد و جریانهای هوایی باشد

ودر بالای قفسها باید سطحی شیب دار ایجاد كرد كه مانع ورود باران به داخل قفسها شود.

و در مورد خرگوشهای مولد باید در مراحل اخر ابستنی به قفس مولدین انتقال پیدا كنند كه بعدا توضیح داده خواهد شد

ظروف غذایی در سیستم باز

دراین سیستم از روش ابخوری نیپلی استفاده میشود یا ظروف پیمانه ای در مورد ظروف غذا خوری باید در پشت قفس تابیه گردد به صورتی كه اندازه نصف طول سر حیوان باشد كه حیوان نتواند وارد ان شود

حسنهای این سیستم عدم هزینه اولیه ساخت سالن
عیوب این سیستم عدم كنترل دما و بیماریهای منطقه ای

پرورش در سیستم بسته

در این روش قفسها در داخل سالن نگهداری میشوند در این روش كلیه عوامل تحت كنترل می باشد این سیستم دارای بازده خوبی میباشد.ظروف اب خوری از روش نیپلی استفاده میشود

و در مورد ظروف غذا به دوصورت تغذیه پیلتی و علوفهای میباشد در مورد غذای پیلتی میتوان از ظروف پیمانه ای استفاده كرد

و در موردتغذیه علوفه از ظروفی مشبكی استفاده میشود كه حیوان از علوفه هایی كه از بین این شبكه بیرون امده است استفاده میكند . در این صورت مواد غذایی الوده نمیشوند

قفس :اندازه قفس برای پروار بندی

اندازه قفس برای هر 5 قطه خرگوش 50 در 30 به ارتفاع 25 میباشد .

قفس مولدین

قفس مولدین برای هر راس خرگوش مولد با توجه به وزن ان در نظر گرفته میشود به طور مثال بر هرجفت خرگوش مولدبه وزن 7 پند(كیلوگرم3.1752)قفسی 45در40 به ارتفاع40 مورد نیاز است.

قفس زایمان

قفس زایمان به 2 بخش اطاق نگهداری نوزاد و محوطه تقسیم میشود اندازقفس اندازه قفس مولدین است با این تفاوت محوطه به اندازه 20 در 25 در پشت قفس ایجاد شده

كه به وسیله دری به قطر 15 سانتیمتر به محوطه وصل میشود كه باید ظرف زایمان ظرفی پلاستیكی كه در كه در كف ان مقداری كاه قرار داده باشیم باشد

البته در موقع نزدیك شدن زایمان ماده خرگوش باكندن مقداری از موهای خود سطح بستر را افزایش داده یك نكته دیگر در مورد قفس زایمان باید به گونه ای تابیه گردد

كه در مواقع لازم اطاق زایمان از محوطه به وسیله صفحه ای از هم جدا شوند.

شرایط سالن

دمای مناسب برای خرگوش 18-24 درجه سانتیگراد می باشد هوادهی مناسب برای كاهش بو در سالن لازم می باشد اگر دمای محیط 29درجه سانتیگراد یا بالا تر برسد

پالایش هوا كمكی نیز ضروری است تعویض هوا در سالن 5 الی15باردر ساعت باشد رطوبت منناسب سالن در حدود50درصد می باشد

نور مورد نیاز خرگوش در طول روز 14 ساعت می باشد و اگر از این زمان كمتر بشود موجب اختلالت جنسی مخصوصا در گله مولدین میشود .

.تغذیه حیوان

میزان مصرف غذا در خرگوشها بطور متوسط روزانه حدود 5 گرم به ازاء 100 گرم وزن بدن است .

بهترین ماده غذائی برای خرگوشها، جیره های غذائی تجاری است كه تركیبات آن بر اساس نیاز حیوان تنظیم شده است .

این جیره ها معمولا حاوی 17% - 14% پروتئین ، 22% - 12% فیبرخام و 2500 - 2100 كیلو كالری انرژی هستند.

در كنار این مواد می توان از سبزیجات مختلف نیز استفاده نمود و باید توجه كرد كه سبزیجات فاسد و كپك زده نباشند.

این حیوان از نظر فیزیولوژیك شبه نشخوار كننده (Pseudoruminant) بشمار میرود و چون میكروفلور دستگاه گوارش آن نسبت به تغییرات اسمولاریته و PHبسیار حساس است

بنابر این تغییر نوع مواد غذائی باید به آهستگی وطی مدت - 4 روز انجام گیرد و هرگونه تغییر ناگهانی در محتویات جیره غذائی ، بخصوص استفاده از جیره های غنی از كربوهیدرات می تواند با ایجاد اختلالات شدید گوارشی سبب مرگ حیوان گردد

در مورد تغذیه خرگوش ما میتوانیم از انواع ضایعات كشاورزی و كارخانهای صنایع غذایی استفاده كنیم.

هزینه خوراك خرگوش بسیار پایین میباشد به صورتی كه هر كیلو غذای ان به طور متوسط به كیلویی 100 تومان میرسد نكته دیگر كه در مورد تغذیه خرگوش باید به ان اشاره كرد

مدفوع خواری ان استخرگوشها

خرگوشها معمولا برخی از موادی كه خورده اند بدون انكه هضم شود شبها دفع میكنند و دوباره با واكنش لیس زدن معقد انها را میخورند. خرگوشها معمولا دو نوع ماده غذایی را دفع میكنند

یكی مواد مخاطی كهاز سكوم میاید و خرگوشها ان را میخورند این عمل برای ذخیره كردن اب و ویتامین انجام میپذیرد

نوع دیگر مدفوع كه خشك است چهار تا 8 ساعت پس از غذا خوردن تولید میشود این ماده معمولا هضم نمیگردد در واقع در خرگوش مواد غذاییدر مدت 24 ساعت 2بار از لوله گوارشی عبور میكند

تمایز جنسی خرگوش

حیوان نر:

سوراخ تناسلی گرد میباشد

غبغب حیوان (چین پوستی جلوی گردن)پدیدار میباشد

سر پستانك های پستالن اشكار نیست

بیضه ها به اسانی دیده میشوند فقط به این نكته باید توجه داشت كه خرگوش كه مجرای كشاله رانی در خرگوش در سراسر زندگی حیوان باز است

در نتیجه بیضه ها به اسانی وارد محوطه شكمی میشوند و ممكن است نتوان انها را در كیسه بیضه یافت.

ملامسه پوست حشفه که سبب بیرون آمدن آلت تناسلی می¬شود.فاصله آنوژنیتال بلندتر است.

حیوان ماده:

سوراخ تناسلی بیضوی می باشد

غبغب حیوان بزرگ واشكاراتر دیده میشود سر پستانكهای پستان های حیوان پدیدار و اشكار می باشند
پلاك زنی در مورد بچه خرگوشهای تازه متولد شده بهترین موقع هفته اول تولد می باشد

ولی در مورد گله مولد باید گوش نها را خال كوبی كرد و مجرای مشترک واژن و میزراه و فاصله کوتاه آنوژنیتال

طرز گرفتن خرگوش

خرگوش رانباد از گوش یا 2پای عقب ان گرفت باید از پوست شل شانه ان را با یك دست وبادست دیگر قسمت خلفی حیوان را گرفت

اگر مراقب قسمت خلفی حیوان نباشیم حیوان برگشته و موجب شكستن كمر حیوان میشود

سیستم جمع اوری اوری كود

در سیستم بسته بهداشتی ترین و بهترین روش روش سطح شیب دار می باشد . كه با زاویه 45 درجه از زیر قفس كود را در ظرف مورد نظر میریزد روش دیگر روش چالی میباش

د در این روش گودالی شیب دار در زیر قفس حیوان تابیه میگردد كه و در زیر قفس حیوان توری نسب مگردد در این روش ادرار و مدفوع از هم جدا شده و كود خشك به دست میاید

روش بعدی روش سینی میباشد در این روش در زیر قفس سینی به عمق5 سانتیمر قرار داده میشود كه كود در داخل ان ریخته و روزانه جمع اوری شده

حمل ونقل

حیوان را باید در سبدهای حمل مرغ قرار داد در هر سبد 10 خرگوش

كشتار

سیستم كشتار صنعتی خرگوش مانند مرغ می باشد فقط در قسمت پر كنی باید پوست كنی انجام میپذیرد و بعد از كشتار حیوان باید به مدت 12 ساعت اویزران گردد تا خون اتز بدن ان خارج گردد وبعدا به صورت تك تك بسته بندی شده و به صورت منجمد راهی بازار مصرف میشود