توضیحات
دندانپزشکی تخصصی حیوانات خانگی
سلامت دهان و دندان فقط به تمیز بودن دندانها یا بوی دهان محدود نمیشود. بیماریهای لثه و بافتهای نگهدارنده دندان، شکستگی دندان، عفونت ریشه، دندانهای نهفته یا باقیمانده، مالاکلوژن و آسیبهای فک میتوانند باعث درد مزمن، عفونت و اختلال در غذا خوردن و کیفیت زندگی حیوان شوند.
بخش دندانپزشکی درمانگاه شبانهروزی دامپزشکان سبز با رویکردی فراتر از جرمگیری ساده، خدمات پیشگیری، تشخیص، تصویربرداری داخلدهانی، COHAT کامل، درمانهای ترمیمی، اکسترکشنهای تخصصی، ارتودنسی و جراحیهای دهان، دندان و فک را ارائه میکند.
همچنین برای آسیبهای حاد دهان و دندان و مواردی مانند شکستگی فک و صورت و Avulsion تروماتیک دندان، امکان ارزیابی اورژانسی بهصورت شبانهروزی فراهم است.
تحت نظر دکتر صلاح محمودینژاد
خدمات تخصصی بخش دندانپزشکی تحت نظر دکتر صلاح محمودینژاد، جراح دامپزشک و دارای بورد تخصصی جراحی دامپزشکی و با سابقه گذراندن دورههای تخصصی دندانپزشکی حیوانات خانگی ارائه میشود.
ترکیب دانش جراحی با آموزش تخصصی دندانپزشکی بهویژه در پروندههایی مانند اکسترکشنهای دشوار، شکستگیهای فک و صورت، جراحیهای دهان، آسیبهای تروماتیک دندان، مالاکلوژنها و درمانهای نیازمند مداخله جراحی اهمیت ویژهای دارد.
هدف ما انتخاب درمان مناسب برای هر دندان و هر بیمار است؛ از حفظ و ترمیم دندان در موارد مناسب تا اکسترکشن یا جراحی زمانی که برای سلامت و آسایش حیوان ضروری باشد.
بیماری پریودنتال؛ بسیار شایعتر از آنچه تصور میشود
بیماری پریودنتال یکی از شایعترین بیماریهای دهان و دندان سگها و گربههاست.
بر اساس اعلام American Veterinary Medical Association یا AVMA، بیماری پریودنتال تا سن سهسالگی نزدیک به ۸۰٪ سگها و ۷۰٪ گربهها را درگیر میکند. AVMA همچنین بیماری پریودنتال را شایعترین بیماری دندانی سگها و گربهها معرفی میکند.
نکته مهم این است که بیماری همیشه با جرم بسیار زیاد یا علائم واضح همراه نیست. بخش مهمی از ضایعات پریودنتال میتواند زیر خط لثه و اطراف ریشه دندان قرار داشته باشد و در یک نگاه ساده به دهان دیده نشود. به همین دلیل ارزیابی حرفهای دندانپزشکی فقط بر ظاهر تاج دندان متکی نیست.
علائمی مانند بوی بد دهان، جرم دندانی، قرمزی یا خونریزی لثه، درد هنگام غذا خوردن، جویدن یکطرفه، کاهش تمایل به غذای خشک، لقشدن دندان یا عقبنشینی لثه میتوانند نشانه بیماری باشند.
هدف دندانپزشکی حرفهای فقط پاک کردن جرم نیست؛ هدف، پیدا کردن و درمان بیماری دهان و دندان است.
COHAT کامل؛ فراتر از یک جرمگیری ساده
یکی از خدمات اصلی بخش دندانپزشکی درمانگاه دامپزشکان سبز، انجام COHAT یا Comprehensive Oral Health Assessment and Treatment است.
در COHAT، به جای انجام صرفاً یک جرمگیری ظاهری، وضعیت کلی دهان و دندان بیمار بررسی شده و برای هر دندان بر اساس یافتههای موجود تصمیمگیری میشود.
این فرآیند بر اساس نیاز بیمار میتواند شامل موارد زیر باشد:
- معاینه کامل حفره دهان
- ارزیابی تکتک دندانها
- بررسی وضعیت لثه و بافتهای پریودنتال
- جرمگیری حرفهای
- پاکسازی نواحی زیر لثه
- بروساژ و پولیش
- بررسی دندانهای لق، شکسته یا آسیبدیده
- رادیوگرافی داخلدهانی در موارد مورد نیاز
- درمان دندانهای قابل حفظ
- اکسترکشن دندانهای غیرقابل حفظ
- تعیین برنامه مراقبت و پیگیری بعدی
به این ترتیب مسیر درمان از یک «جرمگیری» ساده به یک فرآیند کامل تبدیل میشود:
معاینه دهان ← ارزیابی پریودنتال ← رادیوگرافی داخلدهانی ← تشخیص هر دندان ← درمان مناسب
رادیوگرافی داخلدهانی؛ دیدن بخش پنهان دندان
آنچه در دهان دیده میشود فقط بخشی از دندان است.
ریشه دندان و قسمت قابل توجهی از بافتهای نگهدارنده آن زیر لثه و داخل استخوان قرار دارند و بسیاری از بیماریهای مهم این ناحیه بدون تصویربرداری قابل ارزیابی کامل نیستند.
به همین دلیل بخش دندانپزشکی درمانگاه دامپزشکان سبز امکان Intraoral Dental Radiography یا رادیوگرافی داخلدهانی را در اختیار دارد.
تصویربرداری داخلدهانی میتواند در بررسی مواردی مانند:
- وضعیت ریشه دندان
- بیماری پریودنتال و استخوان اطراف دندان
- شکستگی دندان و ریشه
- دندانهای نهفته
- ریشههای باقیمانده
- ضایعات اطراف ریشه
- برنامهریزی اکسترکشن
- بررسی نتیجه برخی اکسترکشنهای پیچیده
نقش مهمی داشته باشد.
ظاهر طبیعی تاج دندان همیشه به معنی سلامت ریشه و بافتهای اطراف آن نیست.
درمان بیماریهای لثه و پریودنتال
بوی بد دهان یکی از دلایل شایع مراجعه برای دندانپزشکی است، اما بوی بد دهان ممکن است نشانه یک مشکل زمینهای مانند تجمع پلاک، التهاب لثه یا بیماری پریودنتال باشد.
درمان بر اساس شدت بیماری میتواند شامل جرمگیری، پاکسازی زیر لثه، پولیش، ارزیابی پریودنتال و درمان دندانهای آسیبدیده باشد.
در مراحل پیشرفتهتر، ممکن است بعضی دندانها به دلیل آسیب شدید بافتهای نگهدارنده دیگر قابل حفظ نباشند و نیاز به اکسترکشن پیدا کنند.
حفظ و ترمیم دندان در صورت امکان
هر دندان آسیبدیده الزاماً نباید کشیده شود.
در موارد مناسب و پس از بررسی ساختار دندان و ریشه، امکان انجام برخی درمانهای ترمیمی و پرکردن دندان وجود دارد.
تصمیم میان حفظ، ترمیم یا خارج کردن دندان بر اساس نوع آسیب، وضعیت ریشه، بافتهای اطراف دندان و شرایط کلی بیمار گرفته میشود.
هدف تا حد امکان حفظ یک دندان سالم و دارای عملکرد مناسب است، نه صرفاً حفظ دندان به هر قیمت.
اکسترکشنهای تخصصی و جراحی دندان
کشیدن دندان در حیوانات همیشه یک اقدام ساده نیست.
دندانهای چندریشهای، دندانهای شکسته، دندانهای نهفته، ریشههای باقیمانده یا دندانهایی که تاج آنها بهشدت تخریب شده است میتوانند به اکسترکشن جراحی و تکنیکهای تخصصیتر نیاز داشته باشند.
در بخش دندانپزشکی درمانگاه دامپزشکان سبز، اکسترکشنهای پیچیده با برنامهریزی متناسب با آناتومی دندان و در صورت نیاز با کمک رادیوگرافی داخلدهانی انجام میشوند.
این موضوع بهویژه برای دندانهای بزرگ و چندریشهای و مواردی که احتمال شکستگی یا باقیماندن ریشه وجود دارد اهمیت دارد.
ارتودنسی و اصلاح مالاکلوژن
مالاکلوژن یا قرارگیری غیرطبیعی دندانها و فکها در برخی حیوانات میتواند باعث تماس دردناک دندان با کام، لثه، لب یا دندان مقابل شود.
در این شرایط هدف درمان در درجه اول ایجاد یک دهان بدون درد و دارای عملکرد مناسب است، نه اصلاح زیبایی صرف.
بسته به نوع مشکل، درمان میتواند شامل:
- اصلاح برخی مالاکلوژنها
- درمان دندانهای ایجادکننده تروما
- خارج کردن دندانهای شیری باقیمانده
- روشهای ارتودنتیک در موارد منتخب
- ترمیم و اصلاح تماسهای غیرطبیعی
- درمانهای جراحی در موارد مناسب
باشد.
جراحیهای تخصصی دهان، دندان و فک
وجود بخش جراحی تخصصی در کنار دندانپزشکی امکان مدیریت پروندههایی را فراهم کرده است که فراتر از خدمات معمول دندانپزشکی هستند.
این خدمات بر اساس نوع بیمار و ضایعه میتوانند شامل:
- جراحیهای دهان و دندان
- اکسترکشنهای جراحی پیچیده
- جراحی برخی تودهها و ضایعات دهانی
- درمان اپولیسها و ضایعات منتخب لثه
- درمان جراحی برخی آبسهها
- ترمیم آسیبهای دهان
- جراحی و تثبیت شکستگیهای منتخب فک و صورت
- مدیریت آسیبهای شدید دندانی و فکی
باشند.
دندانپزشکی اورژانسی؛ شبانهروزی
تصادف، سقوط، گازگرفتگی و ضربه میتوانند باعث آسیبهای شدید دهان، دندان و فک شوند و بعضی از این مشکلات نیازمند ارزیابی سریع هستند.
درمانگاه دامپزشکان سبز بهصورت ۲۴ ساعته فعالیت میکند و امکان ارزیابی اورژانسهای دهان، دندان و فک در تمام ساعات شبانهروز وجود دارد.
از مهمترین این موارد میتوان به:
- شکستگی فک و صورت
- شکستگی تروماتیک دندان
- خونریزی شدید دهان
- زخمهای عمیق دهان و صورت
- لقشدن یا جابهجایی دندان بر اثر ضربه
- آسیب به بافتهای دهان
- Avulsion یا خارجشدن کامل دندان در اثر تروما
اشاره کرد.
در آسیبهای تروماتیک دندان، بهویژه Avulsion، زمان مراجعه میتواند در انتخاب گزینههای درمانی اهمیت زیادی داشته باشد؛ بنابراین مراجعه سریع برای ارزیابی توصیه میشود.
بیهوشی استنشاقی و مانیتورینگ؛ بخش جداییناپذیر دندانپزشکی حرفهای
بسیاری از اقدامات دندانپزشکی دقیق حیوانات خانگی، از معاینه کامل و بررسی زیر لثه گرفته تا تصویربرداری داخلدهانی و درمان، به شرایط کنترلشده نیاز دارند.
AVMA نیز تأکید میکند که بیهوشی امکان انجام ارزیابی و درمان کاملتر دندانها، از جمله بخشهای زیر خط لثه را فراهم میکند.
در بخش دندانپزشکی دامپزشکان سبز، اقدامات نیازمند بیهوشی با استفاده از امکانات بخش جراحی و تحت پایش مستمر بیمار در طول بیهوشی و ریکاوری انجام میشوند.
بر اساس شرایط بیمار، پارامترهایی مانند:
ضربان و ریتم قلب ← اکسیژن خون ← وضعیت تنفس ← فشار خون ← دمای بدن ← عمق بیهوشی
مورد پایش قرار میگیرند.
همچنین پیش از بیهوشی، شرایط عمومی بیمار ارزیابی شده و در صورت نیاز آزمایشها یا بررسیهای تکمیلی متناسب با سن و وضعیت حیوان درخواست میشود.
هدف، فراهم کردن شرایط مناسب برای انجام دقیق درمان با بالاترین سطح ممکن از کنترل و ایمنی بیمار است.
دندانپزشکی خرگوشها، جوندگان و حیوانات اگزوتیک
مشکلات دندانی خرگوشها و جوندگان با سگ و گربه تفاوتهای اساسی دارند.
رشد مداوم برخی دندانها، مالاکلوژن، ایجاد زخم در دهان و مشکلات تغذیهای میتوانند در این حیوانات باعث بیماریهای جدی شوند.
در بخش دندانپزشکی درمانگاه دامپزشکان سبز امکان ارزیابی و انجام اقدامات منتخب دهان و دندان برای **خرگوشها، جوندگان و برخی حیوانات اگزوتیک** نیز فراهم است.
پیشگیری؛ قبل از ایجاد درد و از دست رفتن دندان
با توجه به شیوع بالای بیماریهای پریودنتال، مراقبت از دندانها نباید از زمانی شروع شود که حیوان دیگر قادر به غذا خوردن نیست.
بررسی منظم دهان و دندان و مراقبت خانگی مناسب میتواند در شناسایی زودتر مشکلات و کاهش سرعت تشکیل پلاک و جرم مؤثر باشد. AVMA نیز مراقبت منظم دامپزشکی و خانگی از دهان و دندان را بخش مهمی از سلامت حیوانات خانگی میداند.
در بخش دندانپزشکی، خانواده بیمار بر اساس شرایط حیوان میتواند درباره مواردی مانند:
- روش صحیح مسواک زدن
- عادت دادن تدریجی حیوان به مسواک
- کنترل پلاک و جرم
- محصولات مناسب بهداشت دهان و دندان
- مراقبت از دندانهای تولهسگ و بچهگربه
- بررسی دندانهای شیری باقیمانده
- زمان مناسب معاینه دورهای
- علائم هشدار بیماریهای دهان و دندان
راهنمایی دریافت کند.
دندانپزشکی، نه فقط جرمگیری
در بخش دندانپزشکی تخصصی درمانگاه شبانهروزی دامپزشکان سبز، تلاش کردهایم تمام مراحل مورد نیاز برای بررسی و درمان بیماریهای دهان و دندان در یک مسیر منسجم کنار یکدیگر قرار گیرند:
معاینه تخصصی ← COHAT کامل ← رادیوگرافی داخلدهانی ← تشخیص دقیق ← حفظ و ترمیم دندان در صورت امکان ← اکسترکشن یا جراحی در صورت نیاز ← ریکاوری، مراقبت و پیگیری
از مراقبتهای پیشگیرانه تا جراحیهای پیچیده دهان و فک و از یک بیماری مزمن پریودنتال تا یک شکستگی اورژانسی نیمهشب، هدف بخش دندانپزشکی دامپزشکان سبز یک چیز است:
حفظ سلامت دهان، کاهش درد و فراهم کردن بهترین عملکرد ممکن برای دندانها و فک حیوان.